İlişki Sorunlarında Bireysel Terapi mi, Çift Terapisi mi? - Kl. Psk. Mert Adil

İlişki Sorunlarında Bireysel Terapi mi, Çift Terapisi mi?

Uzman Klinik Psikolog Mert Adil

İlişki sorunlarında bireysel terapi veya çift terapisi seçimi, yaşanan güçlüğe ve görüşmeden beklenen değişime bağlıdır. Bireysel terapi, kişinin duygularını, ihtiyaçlarını, sınırlarını ve ilişki örüntülerini ele alır. Çift terapisi ise partnerler arasındaki iletişime, çatışmalara ve ilişkinin ihtiyaçlarına odaklanır. Uygun görüşme biçimi belirlenirken kişisel ihtiyaçlar, partnerlerin gönüllü katılımı ve ilişkinin güvenliği birlikte değerlendirilir.

İlişkinizde zorlanıyor ancak desteğe tek başınıza mı, partnerinizle mi başlamanız gerektiğini bilmiyor olabilirsiniz. Başvurmadan önce bu kararı kesinleştirmeniz gerekmez. “Ben neden böyle hissediyorum?” ve “Biz neden aynı tartışmayı tekrar yaşıyoruz?” soruları, ilk değerlendirmede birlikte ele alınabilir.

İlişki sorunu yaşamak mutlaka çift terapisi gerektirmediği gibi, bireysel terapiye başlamak da bütün sorunların sizden kaynaklandığı anlamına gelmez.

Bireysel terapi ile çift terapisi arasındaki fark nedir?

Bireysel terapide temel odak, görüşmeye katılan kişinin yaşantısıdır. Terk edilme korkusu, kendini ifade etmekte zorlanma, sınır koyarken suçluluk hissetme veya ayrılık sonrasında yaşanan güçlükler üzerinde çalışılabilir.

Çift terapisinde ise partnerlerin birbirini nasıl etkilediği, anlaşmazlıkları nasıl ele aldığı ve aralarındaki çatışmaların nasıl sürdüğü incelenir. Partnerlerin ilişki sorunlarını birlikte ele alması, NHS’nin psikolojik terapiler rehberinde de çift terapisinin temel özellikleri arasında açıklanır. NHS — Psikolojik terapiler

Değerlendirilen konu
Bireysel terapi
Çift terapisi

Temel odak
Kişinin duyguları, düşünceleri, ihtiyaçları ve davranışları
Partnerler arasındaki etkileşim ve ilişkinin ihtiyaçları

Örnek başvuru
“Hayır dersem terk edileceğimden korkuyorum.”
“Birimiz konuşmak istedikçe diğerimiz uzaklaşıyor.”

Olası çalışma hedefi
İhtiyaçları anlamak, sınırları ifade etmek ve tekrarlayan örüntüleri fark etmek
Çatışma döngülerini anlamak ve farklı iletişim yolları geliştirmek

Katılım
Kişi tek başına başvurabilir
Partnerlerin gönüllü katılımı ve birlikte görüşmeye uygunluk değerlendirilir

Bu ayrım kesin bir sınıflandırma değildir. Aynı ilişkide hem bireysel olarak hem de birlikte ele alınabilecek güçlükler bulunabilir.

İlişki sorunlarında bireysel terapi ne zaman düşünülebilir?

Kendi tepkilerinizi anlamakta zorlanıyor, farklı ilişkilerde benzer güçlükler yaşıyor veya kararlarınızı değerlendirmek için kişisel bir alana ihtiyaç duyuyorsanız bireysel terapi düşünülebilir.

Örneğin:

Partnerinizin ilgisi azaldığında yoğun terk edilme korkusu yaşıyorsanız.
İlişkiyi kaybetmemek için ihtiyaçlarınızı sürekli geri plana atıyorsanız.
Hayır demekte veya sınırlarınızı ifade etmekte zorlanıyorsanız.
Sık sık sevilip sevilmediğinize ilişkin güvence arıyorsanız.
Yakınlık arttığında geri çekilme ihtiyacı hissediyorsanız.
Ayrılık, reddedilme veya aldatılma sonrasında zorlanıyorsanız.
İlişkide kalmak ya da ayrılmak konusunda ne istediğinizi anlamaya çalışıyorsanız.

Partnerinden geç yanıt alan bir kişinin aklından “Artık beni önemsemiyor.” düşüncesi geçebilir. Bu düşünce kaygıyı artırabilir; kişi art arda mesaj gönderebilir veya karşı tarafın tepkisini görmek için iletişimi kesebilir. Bireysel terapide olay, olaya verilen anlam, hissedilen duygu ve ardından gelen davranış arasındaki bağlantılar araştırılabilir.

Ancak her ilişki kaygısını kişinin geçmişine veya bağlanma örüntülerine bağlamak doğru değildir. Partnerin tutarsızlığı, sözlerini tutmaması veya incitici davranışları da değerlendirilmelidir. Kendi tepkilerinizi anlamak, karşı tarafın davranışlarının sorumluluğunu üstlenmek anlamına gelmez.

Çift terapisi ne zaman düşünülebilir?

Güçlükler özellikle partnerler arasındaki iletişimde, yakınlıkta ve ortak karar süreçlerinde belirginleşiyorsa çift terapisi değerlendirilebilir.

Başvuru nedenleri arasında şunlar bulunabilir:

Aynı tartışmaların farklı konular üzerinden tekrarlanması.
Bir partner konuşmak isterken diğerinin geri çekilmesi.
Duygusal yakınlığın ve birlikte geçirilen zamanın azalması.
Sorumluluk paylaşımı veya ailelerle sınırlar konusunda anlaşmazlıklar.
Güvenin zedelenmesi sonrasında nasıl ilerleyeceğinin konuşulamaması.
İhtiyaçların eleştiri, savunma veya uzun süreli sessizlikle karşılanması.

Örneğin, bir kişi kendisini yalnız hissettiği için daha fazla konuşmak isteyebilir. Diğeri bu konuşmaları eleştirilme olarak yaşayıp uzaklaşabilir. Uzaklaşma, ilk kişinin yalnızlık hissini artırarak daha ısrarlı davranmasına neden olabilir.

Çift görüşmesinde yalnızca tartışmanın konusu değil, bu döngünün nasıl başladığı ve sürdüğü de ele alınır. Partnerlerin ne hissettiği, neye ihtiyaç duyduğu ve bunu birbirine nasıl aktardığı araştırılır.

Etkileşimi birlikte incelemek, her davranışın sorumluluğunu eşit paylaştırmak değildir. Her partner kendi davranışlarından sorumludur.

Her ilişki sorunu çift terapisine uygun mudur?

Hayır. Tehdit, fiziksel veya cinsel şiddet, zorlayıcı kontrol ya da görüşmede anlatılanlar nedeniyle cezalandırılma riski varsa öncelik güvenliğin değerlendirilmesidir.

Bu durumları yalnızca iletişim güçlüğü olarak ele almak, yaşananların niteliğini gözden kaçırabilir. Şiddet uygulayan partner, görüşmede paylaşılan bilgileri sonradan baskı kurmak için kullanabilir. Böyle bir durumda çift görüşmesi yerine güvenliği önceleyen bireysel değerlendirme ve uygun destek seçenekleri gerekebilir. National Domestic Violence Hotline — İstismar içeren ilişkilerde çift terapisi

İlk görüşmede uygun terapi biçimi nasıl belirlenir?

İlk değerlendirmede yalnızca son tartışmaya değil, yaşanan güçlüğün geçmişine, günlük hayata etkisine ve görüşmeden beklentilere de bakılır.

Şu sorular ele alınabilir:

Şimdi destek aramanıza neden olan temel güçlük nedir?
Sorun ne zamandır sürüyor ve hangi durumlarda artıyor?
Benzer güçlükleri önceki ilişkilerinizde de yaşadınız mı?
Kendinizde veya ilişkinizde neyin değişmesini istiyorsunuz?
Partnerlerin görüşmeye katılma isteği ve beklentileri neler?
İlişkide düşüncelerinizi korkmadan ifade edebiliyor musunuz?
Kaygı, depresif belirtiler veya travmatik yaşantılar için ayrıca değerlendirme gerekiyor mu?
Daha önce denediğiniz çözüm yolları nasıl sonuçlandı?

Bu değerlendirme, bireysel görüşmenin mi, çift görüşmesinin mi veya başka bir desteğin mi uygun olabileceğini anlamaya yardımcı olur. Çalışma hedefleri ve görüşme düzeni ihtiyaçlara göre netleştirilir.

Sivas’ta ilişki sorunları için uzman seçerken nelere dikkat edilmeli?

Sivas’ta yetişkinlerle çalışan bir klinik psikolog olarak, ilişki sorunlarına yönelik bireysel görüşmeler ile çift görüşmelerinin amaçlarını başvuru sürecinde netleştirmeyi önemsiyorum. Bireysel çalışmada kişinin ilişki içindeki yaşantısı, ihtiyaçları ve tekrarlayan örüntüleri; çift görüşmesinde ise partnerler arasındaki güçlükler ve etkileşimler ele alınır.

Uzman seçerken yalnızca “İlişki sorunlarıyla çalışıyorum.” ifadesiyle yetinmeyin. Şu sorular, sunulan desteğin ihtiyacınıza uygunluğunu değerlendirmenize yardımcı olabilir:

Bireysel ilişki sorunlarıyla mı, çiftlerle mi, her ikisiyle de mi çalışıyorsunuz?
Çift terapisine ilişkin eğitim ve deneyiminiz nedir?
İlk değerlendirme nasıl ilerliyor?
Gizlilik, ayrı görüşmeler ve partnerler arasında bilgi paylaşımı konusundaki kurallarınız neler?

Mesleki unvan ve eğitim bilgilerinin açık olması, çalışma biçiminin anlaşılır şekilde açıklanması ve sorularınızı rahatça sorabilmeniz, seçim sürecinde değerlendirilebilir.

Sık sorulan sorular

Partnerim terapiye gelmek istemiyorsa tek başıma başlayabilir miyim?

Evet. Partneriniz katılmasa da kendi duygularınız, sınırlarınız ve kararlarınız üzerine bireysel destek alabilirsiniz. Bununla birlikte, bireysel terapi partnerinizin değişmesini veya ilişkinizin düzelmesini garanti etmez. Görüşmeye katılmayan partner hakkında yalnızca sizin anlatımınıza dayanarak kesin tanılar koymak uygun değildir.

Çift terapisi için evli olmak veya ayrılık aşamasına gelmek gerekir mi?

Hayır. Evli olmayan yetişkin partnerler de birlikte başvurabilir. Destek aramak için ilişkinin bitme noktasına gelmesini beklemek gerekmez; tekrarlayan anlaşmazlıklar, yakınlık kaybı veya ortak karar güçlükleri de başvuru nedeni olabilir.

Bireysel terapi ilişkimi bitirmeme neden olur mu?

Terapinin amacı, sizin yerinize ayrılma veya devam etme kararı vermek değildir. İhtiyaçlarınızı, sınırlarınızı ve seçeneklerinizi daha açık değerlendirmeniz üzerinde çalışılır. Süreç sonunda vereceğiniz karar önceden belirlenemez.

Bireysel terapi ile çift terapisi aynı anda yürütülebilir mi?

Bazı durumlarda yürütülebilir. Ancak çalışmaların hedefleri, terapistlerin rolleri ve gizlilik sınırları açık olmalıdır. Aynı uzmanın her iki süreci üstlenmesi otomatik bir tercih değildir; uygun düzenleme değerlendirmeyle belirlenir.

Çift terapisi ilişkiyi mutlaka kurtarır mı, kaç görüşme gerekir?

Çift terapisi ilişkinin devamını garanti etmez ve herkes için geçerli bir görüşme sayısı yoktur. Hedefler; yaşanan güçlükler, partnerlerin ihtiyaçları ve süreçteki gelişmeler doğrultusunda değerlendirilir. İlişkiyi anlamak, değişim olanaklarını görmek ve geleceğe ilişkin kararları konuşabilmek de çalışmanın parçası olabilir.

İlk görüşmeye gelirken kusursuz bir anlatım hazırlamanız gerekmez. Sizi zorlayan bir durumu, bunun hayatınıza etkisini veya neyin değişmesini istediğinizi paylaşarak başlayabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Görüşme biçimi ve çalışma planı, kişiye ve ilişkiye özgü değerlendirmeyle belirlenir.